Urfa Göbeklitepehaber,Urfa Haber,Şanlıurfa Haber
HV
03 TEMMUZ Pazar 23:46

Depoda indirimin yolu var

Akaryakıt bir yılda yüzde 300’den fazla arttı, motorin 30 lirayı da aştı. İzlenen politikalar Türk Lirası’nın değerini yok edince bir asgari ücretle ancak üç depo dolar hale geldi. Hükümet artışın küresel olduğu tezini savunsa da uzmanlar ‘Yangına su serpmek mümkün’ dedi: Rusya’dan indirimli alınan petrol pompaya yansıtılırsa fiyatlar yüzde 10 düşer. Eşel mobil geri getirilirse oran daha da artar.

Ekonomi
Giriş Tarihi : 18-06-2022 07:03   Güncelleme : 18-06-2022 12:08
Depoda indirimin yolu var

 

Savaşla petrol fiyatları yükseliş trendine girdi. Ancak Türkiye’nin dünyadan ayrışan politikaları nedeniyle fırlayan kur yangına benzin oldu. Günlük zamların nerede duracağı belli değilken hükümet eleştirilere ‘Bizden kaynaklı değil’ gerekçesiyle karşılık verdi. ‘Çözüm olsa hükümet mutlaka müdahale ederdi’ söylemleri de kamuoyuna yansırken vergiden düşüş sağlayan eşel mobilin uygulanması gerektiği belirtildi.

RAFİNERİ KÂR EDİYOR BAYİ KÂR EDİYOR VATANDAŞA YANSIMIYOR

Mevcut tabloya rağmen uzmanlar pompada düşüşün mümkün olduğunu kaydetti. BOTAŞ eski Genel Müdürü Gökhan Yardım “Türkiye piyasa bazlı model izliyor. Petrol düşse de yansımıyor. Maliyet bazlı sisteme geçilirse fiyatlar iner” dedi. Enerji Uzmanı Ali Arif Aktürk de Türkiye’nin Rusya’dan yaklaşık 35 dolar indirimli petrol aldığına işaret etti. “Bu rakam yansıtılırsa fiyatlar yüzde 10 geriye çekilebilir” dedi.

 

UCUZ PETROL POMPAYA YANSIRSA FİYAT DÜŞER

Artan petrol fiyatları ve yüksek kur depoları vurmaya devam ediyor. Son bir yılda neredeyse akaryakıta yüzde 300’e yakın zam gelirken, Hükümet ‘ortaya çıkan fiyatlar rahatsız edici. Dünya etkileniyor sadece bekleyeceğiz’ açıklamasını yaptı. Uzmanlar yüzde 10 daha ucuza akaryakıt satabilmenin formülünü sundu. Enerji Uzmanı Aktürk “Rusya’dan ucuza alınan petrolün direkt pompaya yansıması fiyatları düşürür” yorumunda bulundu.

Dünyada başlayan enerji krizi pandemi etkisiyle zirveye ulaştı. Buna bir de Rusya ve Ukrayna savaşı eklenince petrol piyasası alt üst oldu. Pandemi döneminde düşen tüketim arzı petrol fiyatlarını dip seviyeye çekerken, dünya genelinde kapanan birçok rafineri sonrasında talep yükselince fiyatlar da tırmanmaya başladı. Türkiye’de bu karmaşadan etkilenen ülkelerin başında geliyor. İthal ağırlık bir pazara sahip olan ülke artan kur çarpanıyla bundan en olumsuz etkilenenlerin başında geliyor. Yaklaşık son 1 yılda benzine yüzde 250 motorine ise neredeyse yüzde 270 zam geldi. Bunda en büyük etki yüksek petrol fiyatlarından kaynaklı. İthal tarafı güç olduğu için ekonomi yönetiminin kötü politikası da kuru etkileyince ortaya bu tablo çıkıyor. Yüksek akaryakıt fiyatlarının etkisini iğneden ipliğe zam olarak yansırken, Hükümet bunun için çok bir çözümün olmadığını söylüyor. Hatta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, pompa fiyatlarında ortaya çıkan rakamlar gerçekten rahatsız edici düzeydedir. Petrol tüketiminin çok büyük bölümünü ithalat ile karşılayan bir ülke olarak hem ham petrol fiyatlarındaki yükselişten hem de kurdaki artıştan anında etkileniyoruz. Dünyanın yaşadığı bu sıkıntının geçmesini sabırla bekleyeceğiz” ifadelerini kullanmıştı. Fakat akaryakıtta ucuzluk için aslında yüzde 10’luk bir pay var. Rusya’nın savaş döneminde ucuz petrol sattığı iddialarını doğrulayan uzmanlar, Türkiye’nin de buradan petrol ithalatı yaptığını söyledi. Karar’a konuşan enerji uzmanı Ali Arif Aktürk, 2005 itibarıyla petrol fiyatlarının kanuna göre, en yakın likit pazara endekslendiğini hatırlattı. Aktürk “Bu da İtalya’daki Cenova ve Fransa’daki fiyatlara bağlı. Sistem 7 gün geriden işliyor. Tüm dünyada rafinerilerin marjı çok arttı. Çünkü ürün çok az. Bunun marjı da hemen hemen 60 dolar bu rafinerilerin cebine kalıyor. Bizde Star ve TÜPRAŞ ham petrol ithal ediyorlar. Aynı zamanda ürün de ihraç ediyorlar. Ürün ithal edenler de Cenova’ya göre fiyatlanıyor. Ürünü ne kadar ucuz alırlarsa o kadar kâr marjı artıyor. Buna artık EPDK’nın el atması gerekiyor. Düz bir hesap yaparsak Brent petrol yaklaşık 35 dolar indirimli alınıyor. Yani ortalama 78-80 dolar seviyelerinde bir varil fiyatı var. Buna rafineri işlemini de yüzde 12 olarak eklersek, bu haliyle bile depolarda ortalama yüzde 10’luk bir fiyat düşüşü gerçekleşir” dedi.

 

2005 İTİBARIYLA SERBEST FİYATA GEÇİLDİ

Türkiye’de artan akaryakıtın nasıl fiyatlandığını da paylaşan Ali Arif Aktürk “Benzin ve motorin ürün fiyatı ile dolar kurunun çarpılması sonucu elde edilen fiyat litreye dönüştürülüyor. ÖTV ve EPDK payı ilave edildikten sonra KDV de eklenerek vergili rafineri çıkış fiyatı bulunuyor. Vergili rafineri çıkış fiyatının üzerine dağıtıcı marjı ve yüzde 18 KDV eklenerek akaryakıt dağıtım fiyatı elde ediliyor. Akaryakıt dağıtım fiyatının üzerine bayi marjı ve yüzde 18 KDV eklenerek akaryakıt bayi fiyatına ulaşılıyor” dedi. Aktürk konuşmasını şöyle sürdürdü: “2005 tarihi itibarı ile Serbest Fiyatlandırma Sistemi’ne geçildi. Bu sistem ile sektördeki akaryakıt dağıtım şirketleri, farklı fiyat politikalarına göre depo satış fiyatını belirlemekte serbest olduğu gibi, bayiler de dağıtım şirketleri tarafından kendilerine tavsiye edilen tavan pompa satış fiyatlarını uygulamakta veya bulundukları bölgenin rekabet koşullarına göre kendi pompa satış fiyatlarını uygulamakta serbestler. Ancak fiili durum bundan çok farklı. Maalesef rekabetin tesisinden sorumlu kurumlar da bununla ilgili bir aksiyona geçmez.”

 

SADECE RAFİNERİ DEĞİL BAYİ DE KAZANIYOR

Kar marjının arttığını anlatan Ali Arif Aktürk, burada tek kazananın rafineri olmadığını da söyledi. Aktürk “Rafineri petrolü ucuza alıyor fakat akaryakıt satış şirketleri de ürün ithalatı yapabiliyor. Bu yüzden farklı borsalardan alınan benzin ve motorin gibi ürünler, biz de İtalya ve Fransa gibi ülkelerden fiyatladığı için kar marjları oldukça yüksek kalabiliyor. Eğer alınan fiyattan gelirse daha düşük pompa fiyatı mümkün” dedi.

‘EKSİK BÜYÜK ÇOK HIZLI ARTIŞ VAR’

 

Pandemiden sonrasında düşük verimli rafinerilerin kapandığını söyleyen enerji uzmanı Ali Arif Aktürk, dünya genelinde bazı rafinerilerin üretime son verdiğini paylaştı. Yaklaşık günlük 2 milyon varilin ortadan kalktığına değinen Aktürk “Pandemi sonrasında artan taleple birlikte rafineri işleme durumunda sorunlar başladı. Şu an 6 milyon tona yakın sorun var. Bu yüzden fiyatlar çok hızlı artıyor. Ham petrol şu an 110 dolar seviyesinde fakat onun benzin karşılı 145 motorin ise 245 dolar dolar seviyesinde” dedi.

‘YÖNETMELİĞİN BİR AN ÖNCE DEĞİŞMESİ GEREKLİ'

Rus petrolünü ucuza alan ülkelerden birinin de Türkiye olduğunu söyleyen eski BOTAŞ Genel Müdürü Gökhan Yardım, indirimli fiyatla geldiği belirtilen petrolden vatandaşın neden istifade edemediğini sordu. Ucuza alım yapabilecek rafinerilerin TÜPRAŞ ve Azerbaycanlı petrol şirketi SOCAR’a ait STAR Rafinerisi’nin alabileceğini belirten Yardım “Bunlar petrolden ürünü üretirler. Ondan sonra da o ürünü piyasaya verirler. Fazlasını da ihraç ederler varsa eğer” dedi. Yardım, şunları söyledi: “Dikkat edilirse bu fiyatlar Akdeniz Havzası’ndaki piyasa fiyatlarıdır. Biz tüketici olarak piyasadaki fiyatlara göre alıyoruz. Yani İtalya’daki, Fransa’daki pazara göre alıyoruz. Maliyet bazlı almıyoruz. Petrol fiyatları düşer ama bu piyasadaki fiyatlar yüksekse biz o yüksek bedeli öderiz. Kârlar rafinerilerde kalır. Vatandaşa yansımaz. Hiç değilse belirli bir süre bu yönetmeliğin değiştirilmesi lazım. Türkiye’de petrol ürünleri fiyatları; dizel olsun, mazot olsun, LPG olsun, maliyet bazlı belirlenmiyor, dünya piyasasındaki pazar bazlı belirleniyor. Bu da fiyatların daha yüksek olması demek oluyor.”

 

MECLİS'E ‘EPDK MÜDAHALE ETSİN' TEKLİFİ

Demokrat Parti Genel Başkanı Gültekin Uysal, TBMM’de basın toplantısı düzenledi. Uysal’ın konuşmasından satır başları şöyle: “Ekonomide, zam altında enflasyonun hortlamasıyla beraber geniş toplum kesimlerinin de hayatını boğduğunu, günlük yaşamını idame ettiremez hale nasıl geldiğini görüyoruz. Bütün bu gerçekler ortadayken hala yanlışta ısrar eden bir siyasi akıl kendilerini eleştirenleri hainlikle, cahillikle ortamlarını sürdürüyorlar. Türkiye’de akaryakıt fiyatları çok hızlı şekilde artmaktadır. Bu artış hem enflasyona çok ciddi bir etki yapmakta ama bunun da ötesinde ekonomiye çok büyük bir kırılganlık getirmektedir. Akaryakıt fiyatlarının geldiği seviyeler artık milli güvenlik ve beka sorunu boyutuna ulaşmıştır. Son dönemde Kazakistan gibi ülkelerde devamlılık demokratik teamüllere de zarar verecek şekilde halk hareketlerine sebebiyet vermesi, bunun en dikkat edilmesi gereken örneğidir. Ülkemizde akaryakıt fiyatları Petrol Piyasası Kanunu’na göre en yakın erişilebilir. Dünya serbest piyasa koşullarına göre oluşmaktadır. Demokrat Parti olarak ülkemizin her kesiminin ekonomik kriz ortamında eşit oranda ve adil fedakarlık yapması gerektiğine inanıyoruz. Bu nedenle TBMM’de gerekli hukuki düzenlemelerin ivedilikle yapılıp EPDK’nın gerekli müdahalede bulunması için bir kanun teklifi vermiş bulunuyoruz.”

’35 DOLAR DAHA UCUZA ALINIYOR’

Enerji uzmanı Aydın Sezer ise “Rusya - Ukrayna savaşının sonuçlarından birisi de artan petrol ve doğal gaz fiyatları. Ancak, Türkiye, Rusya’dan dünya fiyatlarından 35 dolar daha ucuza yaptığı petrol ithalatına rağmen neden iç piyasa fiyatlarını Platts European Market Scan da yayımlanan fiyatlar üzerinden belirleyerek sürekli zam yapıyor. Üstelik fiyatlar artınca vergiler de artıyor. aynı şey petrol ürünleri ithalatı için de geçerli” diye konuştu.

MOTORİN ARTIK 30 LİRA

10 Haziran’da 2 lira 18 kuruş zamlanan benzin fiyatlarına 15 Haziran günü itibariyle 97 kuruş indirim yapılmıştı. 16 Haziran gece yarısı itibariyle uygulanan 1 lira 27 kuruşluk motorin zammının ardından yeni bir zam daha geldi. Son motorin zammının ardından motorinin litre fiyatı 30 lirayı geçti. Önceki gece yarısı itibariyle geçerli olmak üzere motorin fiyatlarına zam yapıldı. 17 Haziran Cuma gününden geçerli olmak motorinde 80 kuruş artış, pompa satış fiyatlarına yansıdı. Motorinin litre fiyatı son zamla birlikte İstanbul’da 30,00 TL’ye, Ankara’da 30,09 TL’ye, İzmir’de 30,09 TL’ye yükseldi.

HALİL DEMİRHALİL DEMİR

EDİTÖR

YORUMLAR